
Mushumo wa vhanna kha u vhumba mita Afrika Tshipembe
Kale, vhanna vho vha vha tshi fhedza tshifhinga vha kule na vhafumakadzi, vha dzula murunzini wo bveledzwaho nga mbondo dza muta nga zwifhinga zwo fhambanaho zwa duvha.
Hezwi zwo vha zwi sa tou vha zwa u awela fhedzi, fhedzi zwo vha zwi tshi sumbedza ndangulo, mvelele, na u vhulunga maitele a muṱa.
Nga iṅwe nḓila, vhanna vho vha vha tshi kuvhangana fhasi ha miri mihulu musi hu tshi fanela u fariwa khoro dza mafhungo a ndeme.
Fhasi ha muri ho vha hu tshi tsireledza tshiphiri tsha nyambedzano, zwa ita uri tsheo dzi dzhiiwe nga nḓila yo dzikaho, i na ndeme kha muta na tshitshavha.
Ṋamusi, vhaṅwe vhanna vha khou shuma kha mitani inotevhedza mvelele ine ya ṋea vhaeni na vhashumi vhudzulo ha u guda nga mikwa ya fhano hayani.
Vhashumi avho vha anzela u ambara zwiambaro zwa sialala, hu tshi katelwa nanguvho dze tshitshavha tsha Basotho tsha thoma u dzi ambara mathomoni a vho 1900.
Maguvhangano a u amba nga maitele na mbekanyamushumo fhasi ha miri mihulu i kha ḓi wanala na ṋamusi.
Kha vhaZulu, maguvhangano aya a vhidzwa uri izimbizo. Kha vhaSotho, hu vhidzwa kgotla.
Zwifanyiso zwa Dr Peter Magubane zwi tikedza u pfesesa heyi ngudo, zwi tshi sumbedza uri mvelele iyi a yo ngo fhela, i kha ḓi tshila na u shuma.
