Mishonga ya sialala ya ma Zulu

Mishonga ya sialala ya ma Zulu, ine ya ḓivhiwa sa Umuthi,

yo ḓitika nga maanḓa nga mvelele na maitele a lushaka lwa ma Zulu vha Afrika Tshipembe.

mishonga u itwa nga zwimela zwa mvelo, mikhuvha ya muya, na vhuṱali ha vhomakhulukuku u itela u alafha malwadze a ṋama, a muhumbulo, na a muya.

Mishonga ya sialala ya maZulu i shumisa maitele o fhambanaho u ṱola na u lafha malwadze.

Iṅwe ya nḓila khulwane ndi u bvumba, hune kanzhi ha itwa nga ṅanga ine ya ḓivhiwa sa Sangoma.

Sangomas vha shumisa zwishumiswa zwine zwa nga marambo, mikumba, na ṱhangu u davhidzana na makhulukuku na u wana nḓivho nga ha tshiimo tsha mulwadze.

Inyanga ndi munwe mufuda wa vhaḓivhi vhane vho ḓiimisela kha u lugisela na u ṋetshedza zwithu zwo lugiselelwaho zwa mishonga, sa mishonga ya zwimela.

Hedzi dzilafho dzi itwa nga midzi ya zwimela, maṱari, makwati, na zwiṅwe zwithu zwa mvelo,

zwine zwa nga ḽiwa, zwa ḓodziwa kha ṱhoho, kana zwa shumiswa kha u fhisa na u ṱamba.

Pharmacopoeia ya maZulu i katela zwimela zwo fhambanaho,

tshinwe na tshinwe tshi na zwithu zwine zwa vha uri zwo khethea zwa u lafha.

Inwe tsumbo ine ya vhonala ndi Sutherlandia frutescens, ine ya divhiwa sa Umhlonyane,

i ya shuma kha u khwathisa masole a muvhili na u lafha tsumbadwadze dza flu, na mufhiso.

Tshinwe tshimela tshine tsha vha uri ndi tsha ndeme ndi Aloe ferox, kana Ikhala, ine ya shuma kha zwithu zwayo zwa u lwa na u zwimba na u fhodza zwilonda.

U tshi nga engedza, makwati a muri wa Isibhaha, aya shumiswa kha u lwa na zwitshili na zwithu zwo vhifhaho,

kanzhi aya shumiswa kha u lafha vhulwadze ha u fema na zwithu zwa lukanda.

vhalani hafhu: Halwa ha Afrika: Amarula/Mukumbi